Konut fiyatları ve minibüs servisleri

Hep merak etmişimdir acaba bizdeki ev fiyatlarının ve kiralarının sterlin cinsinden olması makul müdür? Sonuçta bu ülkede sterlin cinsinden kazanan pek insan olmasa gerek. Sterlinin özelliği enflasyona göre neredeyse her zaman değerini korumuş veya enflasyondan fazla artmış olması (Son 5 yıl STG/TL: +% 94,35, TÜFE: +% 39,57). Ev sahibi olanlar için doğru tercih gibi görünüyor. Peki olmayanlar için? Ev sahibi olmak eskiden daha kolay olsa gerek. Şu anki durumda ev sahibi olmak özel sektörde maaşlı olan biri için neredeyse imkansız gibi. Hatta geçenlerde TDP Milletvekili Zeki ÇELER kendisinin bile Milletvekili maaşı ile şu an ev almasının çok zor olduğunu, iki asgari ücretin eve girdiği bir aile için 50,000 STG borçlanması durumunda,  Türk lirası borçlanması halinde ( STG Faizi daha düşük) her ay 3,000 TL civarı ödeme yapmasını ve komik sayılabilecek bir para ile yaşamasını beklemenin yanlış olacağını dile getirmişti. Biraz şaka gibi ama bu açıklamadan sonraki kısa zamanda sterlin kuru daha da yukarılara gelmiş bir de üstüne bankalar sıra ile kredi faizlerini yukarı çekmişler. Ve bu sıralar aynı miktar kredi için ödenmesi gereken aylık, 3,400 TL civarına ulaştırmıştır.

 

Özellikle son yıllarda üniversite öğrenci sayısının artması (2014-2015 güz dönemi: 60,318 yabancı öğrenci) ile eskiden sadece aileye ev kiralanırken şimdi “sadece öğrenciye kiralanır” denilen hale gelindi. Sebebi öğrencilerin yüksek sayılan (Ortalama ev kirası 300 STG=1,300 TL) kira bedellerini en az 2-3 kişi birarada kalarak sadece temel ihtiyaçlarını da paylaşarak bu miktarları ödeyebilmesi. Yeni evli ama evsiz çiftler veya ailesinden herhangi bir ev kendisine kalmamış olan vatandaş ne yapmalı? Kiralayamaz çünkü ya ödeyemez ya da ev sahibi vermez. Satın alamaz çünkü asgari ücret civarında maaş alırlarsa (ve çalıştıkları işlerini en az 10 sene 1 ay olsun bile hiç kaybetmezler ise) bütün aldıkları maaşı bankaya teslim edebilirler ise ev alabilecekler.

Özel sektör ve şahısların bu konuda birşey yapacağını kimse beklemez. Peki, devletin yapabileceği birşey var mı? Bir zamanlar sosyal konut projeleri vardı hayata geçirilen. Çoğu insan bu projeler ile ev sahibi oldular ve hala bu evlerde oturuyorlardır. Dünyanın bir çok sosyal devletinde ve İngiltere’de  (herkesin neredeyse bildiği council houses-belediye evleri) devlet ev sahibi olamayan vatandaşlarına ev sahibi olmaları için birçok kolaylıklar sağlar. Ev yap(a)mayan devlet ise 20-30 senelik vade ve düşük faiz ile (Mortgage) aylık bazda daha düşük kredi geri ödeme miktarları sayesinde yaşamlarını sürdürebilecek kadar paranın ailenin elinde kalması sağlar. Biz de var mı bunlardan herhangi biri? Duyuldu mu yada son senelerde herhangi bir girişim veya haber? Yok. Çünkü devlet sosyal devlet ve halkı için kurum olmaktan çıkıp kendi için yaşayan ve talep eden hale geldi.

Bunların hiçbirini yapamıyor madem ve herhangi bir politikası yok ise en azından şehir planlamada çok kat zorunluluğunu getirmeli (Girne ve benzeri turistik yerlerde denizin önüne duvar çeken binalar gibi değil. Çok büyük ayıbıdır şehir planlamanın şu anki Girnedeki durum). Lefkoşa gibi Magosa gibi öğrencilerin çok olduğu yerlerde en az 6-7 kat bina yapılmalı. 3-4 kat yapıp her araziyi etkin olmayan şekilde kullandırtmak geleceğe yönelik hesapsız, plansız davranmaktan başka birşey değildir. İnsanları nasıl zorlayabilirsiniz diyeceksiniz ekstra masraf yapmaları konusunda? Birincisi eğer yatırım amaçlı yapıyor ise hiçbir itiraz geçerli değildir. Eğer ailesi için yapıyor ise daha sonra kiralaması halinde yüklü vergi ile caydırılmalı belki de. Bunu da yapamayacak kadar anti toplumsal, sermaye sever ise en azından özel sektöre şehir içi otobüs ve minibüs işletmeciliği için teşvik kredisi (Öğrenci Yurtlarına değil) vermeli ki şehir dışı sayılabilecek yerlerde olan evlerde kalabilecek olan insanların işyerlerine gidip gelmesi ve trafiği rahatlatıp çevre kirlenmesini de azaltabilecektir. Şehir dışındaki evlerin fiyatları yukarı çıkarken şehir içindekilerde daha makul seviyelere gelir ve yine sermaye kazanır devlete yine birşey olmaz vergi gelirleri de artar.

Bir cevap yazın