Mutluluk kaç para eder?

“Zenginlik dipsiz bir kuyudur, sonu yoktur”, “Para ile mutluluk satın alınmaz”. Bunlar günlük hayatımızda duyduğumuz yada dile getirdiğimiz klişe olmuş para ile ilgili laflarımız. Paranın hiçbir zaman yeterli gelmeyeceğini ama bunun da bizi mutluluğa götürmeyeceği gibi ikisini bir cümlede özetleyebiliriz. Acaba mutluluk gerçekten para ile satın alınabilir mi?

Nobel ödüllü Daniel Kahneman bilişsel psikoloji biliminde, bilişsel seçicilik ve daha sonraları ise mutluluk üzerine araştırmada önde gelen bir isim olmuştur. Özellikle basit önyargılarımızın bizi nasıl yanıltabileceği, hüristik düşünmenin neden yanlış sonuçlara gitmemize neden olabileceğini derinlemesine araştırmıştır. Bana göre araştırmalarında en önemli konu başlığı zenginlik ve mutluluk arasında bağı anlamaya çalışmış olmasıdır. Daha öncede üzerinde çalışılmış bir konu olan mutluluk ve zenginlik başlığına yeni bir bakış açısı getirmiştir. Eskiden araştırmacılar, mutluluğun zenginlik seviyesi ile arttığını ama zamanla ilk başlardaki etkisinin kalmadığını teorileştirmiştiler. Kahneman ise zenginlik seviyesi değil gelirinizdeki herhangi bir artışının aynı etki yaptığını dile getirmiş bir de zenginliğe sebep olan miktarın (mesela 1,000 TL) kayıp durumunda, kazanılması ile verdiği mutluluktan daha şiddetli üzüntüye sebep olduğunu yazmıştır. Yani kayıplar kazançlardan daha etkili oluyor psikolojimizde (Prospect Theory).

Kahneman yine kendisi gibi Princeton üniversitesinden başka bir araştırmacı olan ekonomist Angus Deaton ile günlük yaşamımız için acaba kaç paralık gelirimizin olması bize en fazla mutluluğu getirir diye 2008-2009 yıllarında 450,000 amerikan vatandaşı ile araştırma yaptılar. Araştırma sonucu 75,000 Amerikan Doları yıllık gelirin en fazla günlük yaşamda mutluluğu getirebildiğini fazlasında ise artık eskisi gibi günlük hayatta mutluluğu artırmadığını belgelediler. Günlük yaşamdaki mutluluk ile genel yaşamdaki mutluluk ve zenginlik aynı şey değil tabi. Bu belki Amerika birleşik devletlerinde olan bir durum ve spesifik bir miktar. Bu konuda Kuzey Kıbrıs’ta araştırma yapılsa merak ederim acaba ne çıkacak miktar diye? Sanırım sizlerde…

 

Bir cevap yazın