İyiler Kötülere Karşı

Durduğu yerde bu yazı nereden çıktı? diyebilirsiniz. İyiler ve kötüler arasındaki rekabeti anlatmak istedim diyelim. Bundan yıllar önce okuduğum bir kitap olan Richard Dawkins’in muhteşem eseri “Gen Bencildir” (The Selfish Gene)’i tekrar elime alınca unuttuğum bir başlık tekrar karşıma çıkınca bu yazıyı yazmaya karar verdim. Kitabın bir bölümünde anlatılan bir teorik yaklaşım “Hep kötüler kazanıyor” veya “gelir dağılımı çok bozuldu” gibi karamsar düşüncelerimize biraz olsun umut katacak gibi ve bende bunu sizinle paylaşmak istedim.

Konu J.Maynard Smith’e ait “şahin ve güvercin oyun teorisi”. Bir toplulukta yaşayan kavgacı ve barışcıl hayvanların arasında evrimsel üstünlük savaşı durumunda kimin kazanacağını hesaplamak için geliştirilmiş bir kuram. Buna göre, kavgaya girenler, kavgada galibiyet başına +100 puan, mağlubiyete 0 puan, uzun bir kavgadaki zaman ve enerji kaybına -10 puan ve yaralanmaya -50 puan şeklinde bir puanlama ile oyunu başlatıyorlar. Şahinler kavgacıları güvercinler ise barışcıl veya kavgadan kaçınanları temsil ediyor. Bir topluluğun tamamen güvercinlerden oluşması durumunda kimse kavga etmeyeceği için kazançları hep 0 puan olurdu. Tek bir tane şahinin ise bu topluluğun arasına sızması dengeleri altüst ederdi. Şahin tek başına bütün güvercinlere karşı kavgaları kazanacağı için +100 puanları çok kolay alacaktır. Tek egemen güç haline gelirdi. Bu durumda şahinin baskınlığı devreye girip şahin genler toplulukta çoğalacaktır. Ama bütün toplum şahine dönerse bu sefer herkes birbiri ile rekabet edip kavgaya tutuşursa +50 galibiyete,-100’de mağlubiyete alacağı için -25 puan ortalamada yaşayacaktılar. Yani başlangıcından daha kötü durumda olacaklardır.

Böyle bir topluma gelen tek güvercin ise kavgalardan hep kaçınacağı için 0 puanla şahinlere göre daha iyi durumda ama herhangi bir kazancı olmadan yaşayabilir. Güvercin nüfus tekrar çoğalacaktır. Bütün bu hesaplarla bulunan “Evrimsel stabil sistem”‘de şahinler topluluğun %58’ini, güvercinler ise %42’sini oluşturduğunda toplum sabitlenecektir. Böyle bir sistem tabiki yeni gelen veya çıkan türe göre dinamik olarak tekrar yapılanacaktır. Denge bozulsa da uzun süre sonunda tekrar buralara yanaşacaktır.

Burada tabiki teorik rakamlarla yapılan bir hesaplama söz konusu. Bütün bunların bizim ile olan alakası ise aslında şahin yerine istediğiniz kötü özelliği koyun; rekabetçi, kavgacı, kötü…Güvercin yerine de iyilik, cömertlik, barışçıllık gibi özellikleri koyabilirsiniz. Görebileceğiniz gibi herkesin iyi olduğu bir topluma gelen bir kötülük hızla yayılır ama sonra kendi kendileri ile rekabete başladıkları için iyileri tekrar isterler. Çünkü onlar kolay yemdir hem zararsızdırlar. Kötüler tamamen kazansalar bile evrimsel olarak iyiliğin geri gelmesi gerekir. yavaşta olabilir hızlı da. Kötülerin kendi kendilerini ne kadar hırpaladıklarına bağlı olarak hız değişebilir.

Bu teoriden de görebileceğiniz gibi kötü veya saldırgan özellikler toplum içinde evrimsel olarak ağır basıyor ve basmaya da devam edecektir. Umudunuzu kaybedebilirsiniz veya size kötü davrananın cezasını bulamayacağı ümitsizliğine kapılırsanız bilin ki evrim teorisi bunun önünde sonunda tersine dönmesi gerektiğini söylüyor ama önce kötüler çok çoğalacak ki geri dönüş başlasın. Çünkü toplumda stabiliteyi bozan yeni kötülerin piyasaya girmesidir, sınırlı kaynaklara yeni taliplerin çıkmasıdır. Bunlar doğaları gereği rekabetçidir ve yine birbirleriyle rekabet halinde olacaklardır. Biz görmesek de duymasak da onlar rekabete başlamışlardır. Gelecektten ümidinizi kaybedip şahin olmaya çalışmayın boşuna. Ruhunuzda yoksa ilk kavgadan -100 puan alıp şahine +50 yazdırırsınız 😉

İyi haftasonları

Bir cevap yazın