Ekonomik mucize mi yoksa şişirme mi? : İsrail

Sanırım Ortadoğu’da yaşayıp ta İsrail ismini duymayan yoktur. Kendine göre dört tarafı düşmanlarla çevrili sadece 60 yıllık geçmişi ve 8 milyonluk nüfusu ile hâlâ ayakta olması mucize olan bir ülke gibi duruyor. 2015 yılı itibari ile “İnsan gelişim endeksi”’nde en üst 20 ülkeden biri olması, dünyanın kişi başı yeni başlangıç şirketleri ve girişim sermayesi endüstrisi başlıklarında lider, teknoloji geliştirmeye dayalı başarılı bir ülke. NASDAQ teknoloji şirketleri endeksinde ABD dışında Çin’den sonra en çok listelenmiş şirketi olan İsrail, aynı zamanda elmas işleme ve parlatma endüstrisinde de öncü.

Ortadoğu’da olduğu halde petrol ve türevi enerji kaynaklarının ithaline bağımlı olan bir ülke olan İsrailin, kendilerine has şakası da var. Rivayete göre Hazreti Musa önderliğinde Mısır’dan kaçıp 40 yıl boyunca bütün çölde kalacak yer için gezen Yahudi kavimi, sonunda hiç petrol olmayan tek yeri seçmişler. Bu talihsizliğin neticesinde alternatif enerji kaynaklarına yönelen İsrail, bugün dünyada güneş enerjisi panel teknolojisinde belki de dünyanın tek lideri.

Peki İsrail’in dünyaya sunduğu başka ne teknoloji ve icatları var? USB, ilk kişisel bilgisayar işlemcisi, lazer klavye, Uzi makineli tüfek, Desert Eagle tabanca, haşarat ile biyolojik mücadele, epilatör, dünyanın en küçük kamerası, Parkinson ilacı Azilec, interferon proteinleri geliştirmesi, ekonomide oyun teorisi, irrasyonel davranış teorisi gibi bir çok keşif, icat İsrailli bilim adamlarının ürünleri.

Nobel ödülü kazanan Yahudi bilim adamı, düşünür sayılarını da yazayım. Kimyada 36 Nobel (Bütün ödüllerin %21’i), Ekonomide 30 (Bütün ödüllerin %38’i), Edebiyat 15 ödül (Bütün ödüllerin %15’i), Tıp 55 ödül (Bütün ödüllerin %26’sı), fizikte 52 ödül ile dünyadaki bütün fizik Nobel ödüllerinin %26’sını almışlar. İlginç olan bir kategoride 9 Nobel barış ödülü de kazanmış bu ülke hatta. Hâlâ çatışmaların devam ettiği bu ülkede bu kadar çok barış ödülü kazanılması biraz ilginç.

İsrail ve ekonomi

İsrail ekonomisinin 300 milyarlık gayri safi yurtiçi hasılası var iken 35,770 dolarlık kişi başı (2015) gelire sahip. 2014 senesi sonunda 53.7 milyar dolarlık ihracat yapan ülke dünyanın en büyük 55.nci ihracatçı ülkesi. En çok satılan ürün grubu ise ilaçlar iken ikinci sırada rafine edilmiş petrol, üçte entegre devreler ve dördüncü sırada 3.63 milyar dolarlık elmas ihracatı var.

İthalatta ise 62.7 milyar dolarlık rakama ulaşan İsrail, en çok elmas (5.24 milyar dolar), petrol ve araba ithal etmiş. Elmas dışındaki kısmı KKTC’yi anımsatıyor ama benzerlik bu konuda bu kadar sanırım. En çok ihracat yapılan ülkeler ise: ABD, Filistin, Çin ve Türkiye iken ithalatın en çok olduğu ülkeler ABD, Çin, İsviçre ve Almanya şeklinde.

Bir türlü ülkesinde savaşın bitmediği bu ülke bugünlere sadece yaratıcılık ile gelmemiş. 1949 yılında ABD’den 100 milyon dolarlık yardım alarak işe koyulan İsrail, 2016 yılı sonunda aldığı ABD yardımları 120.5 milyar Dolara ulaşmış. 1974,1976,1980 yıllarında görece en büyük yardımları aldığı yıl olmuş İsrail’in. Bu kısmı yine bizi andırıyor ama benzerlik yine bu kadar ile kalıyor.

Dış dünyada en büyük gücü lobicilik ve sıkı Yahudi bağları ile sağlayan İsrail hem örnek bir başarı ülkesi hem de tek başına ayakta durmak için dış yardıma ihtiyaç olduğunun da göstergesi niteliğinde. Ders alınacak bir ülke diyebiliriz. 2017 senesinde yazılarımıza devam etmek ümidiyle herkese mutlu yıllar dilerim.