Uskumrular Bankalara karşı

Bitcoin para birimini sanırım bu aralar herkes duyuyordur. “Değeri şu kadar arttı, Bitcoin işinden bu kadar kişi zengin oldu” gibi dedikodu ve haberler neredeyse her hafta karşımıza çıkıyordur.

BitCoin fiyatı 2013-Şubat 2017

Peki aslında bitcoin nedir veya daha önemlisi ABD hapishanelerindeki uskumru ticareti bunu nasıl açıklayabilir? Gelin hikayemizin kahramanı Charles Shrem ve hikayesini dinleyelim. ABD’li Charlie Shrem genç bir girişimci olarak, “BitInstant” adı altında bitcoin aracılık şirketi kurarak kariyerine adım atar. Bir süre sonra, gayri-yasal ticaret yapılan “Silk Road” internet sitesindeki alışverişlere aracılık ettiği gerekçesi ile şirketi kapatılır ve Shrem, FBI tarafından tutuklanır. Aralık 2014 senesinde 2 sene hapis cezasına çarptırılan Shrem’in hapishane ekonomisi macerası da böylece başlar.

Shrem hapishanede

Shrem hapishanede yaşadığı dönemdeki ekonomik gözlemlerini şöyle aktarıyor: Hapishanede para yasak. Bir şey satın almak isterseniz bile ailenizin sizin adına verdiği para veya hapishanede çalışarak kazandığınız para hapishane yönetimi tarafından sizin adınıza tutuluyor. Bu paradan ayda en fazla 360 dolar kullanabiliyorsunuz. Kullanmanın tek yolu ise haftada bir defa hapishane kantininden alışveriş yaparak mümkün. Alabileceğiniz her ürün için maksimum miktar belirlenmiş ve örneğin en fazla 14 uskumru konservesi alabiliyorsunuz. Uskumrunun hapishanedeki önemi ise çok büyük. Birincisi vücut çalışanlar için protein kaynağı, ikincisi 3 senelik dayanıklılığı var, üçüncüsü ise değeri her hapishanede yaklaşık 1.50 USD kısaca 1 dolarlık gibi kullanılabilmesi. Bu son özelliği sayesinde hapishanede başka bir ürüne ihtiyaç duyduğunuzda bu konserveler ile değiş tokuş yapabiliyorsunuz. Eskiden sigara paketlerinin kullanıldığı hapishanelerde sigaranın yasaklanması ile bu alternatife yönelmişler. Örneğin berber 2 uskumru konservesine saç kesiyor, mikrodalga pizza 6 konserve fiyatına gibi.  O kadar çok uskumru konservesi el değiştiriyor olmuş ki kantinden en çok alınan ürünlerden olmuş.

Uskumru veya para (?)

Tarihi geçmiş konserveler bile para gibi kullanılmaya başlamış. Değeri ise 2 tarihi geçmiş konserve 1 yenebilir konserve olarak belirlenmiş. Bu sistem uzunca süre çalışmış. Bir gün hapishane yönetimi tarihi geçmiş uskumru konservelerini bedava dağıtmış. Bir anda herkes kucak dolusu konserveler ile etrafta koşuşturur hale gelmiş. Tabi ki bunun sonucunda tarihi geçmiş konservenin değeri sıfıra inmiş. Artık kimse değiş tokuşta bunları almaz hale gelmiş. Zaten yenebilir de olmadıkları için gerçek değerleri sıfırdı.

Hapishanedeki Shrem, bu yüzden ve biriktirilen konservelerin çalınma riskinden de dolayı yeni bir sistem geliştirir. Buna göre hapishanenin birçok yerinde birçok kişi muhasebe defteri tutacak. Bu defterde herkesin birbirine ne kadar konserve verdiği yazılacak. Her bahçeye çıktıklarında herkes kendi bölgesinde gerçekleşen ödemelerin kayıtlarını diğerlerine verecek onlar da kendi defterlerine ekleyecek. Böylece herkeste bütün alışverişlerin kaydı olacak ve kimin kime ne kadar vereceği var bulunacaktı. Tek kişinin eline kalsaydı herkesin azılı suçlu olduğu bir ortamda dolandırıcılık ve hırsızlığın önü açılırdı korkusu ile herkesin ortak olacağı bu sistemi geliştirir. Bir de tabi piyasaya sahte/kaçak para girmesini önleyip, bu ticaretlerde aracılık komisyonunun da önünü kesmiş oldular.

Piyasadaki Bitcoin miktarı

Shrem hapishaneden çıktıktan sonra bu konuda yazılar yazmaya başladı. Bu sistemi geliştirmesinin esas kaynağı elbette Bitcoin’in çalışma mantığının aynısı olması. Bankacılık sisteminin dışında, devletin kontrolünden uzakta, vatandaşların karşılıklı güveni ve önlemleri sayesinde hiçbir masrafı olmayan (Bitcoin üretirken elektrik harcanması dışında) para birimi bitcoin ile mümkün oluyor. Sanırım bankaların ve devletlerin niçin Bitcoinden nefret ettiklerini anlamak mümkün.