Trafikte ne kadar biliyoruz?

Geçtiğimiz Nisan ayı sonunda meydana gelen bir trafik kazası ile bu yıl yitirdiğimiz can sayısı 14’e, son on yıldaki sayı 403’e ve 1975’ten beri trafik kazalarında ölenler ise 1887 kişiye ulaştı. Kıbrıs Barış harekatı döneminde ölen Kıbrıslı Türk sayısı (kayıplar dahil) 1143 kişi. Türkiye ordusundan savaş sırasında ölen 498 kişiyi de eklerseniz 1641 kişi hayatını kaybetmiş oluyor. Görüldüğü gibi bir savaştan daha çok insanı barış altında trafiğe kurban verdik. Bu rakamların normal olup olmadığını bir de dünyadaki duruma bakarak karşılaştıralım. Her yıl 1.25 milyon insan trafik kazalarında ölüyor. 15-29 yaş arasındakilerin ölüm nedenleri içinde trafik birinci sırada. En yüksek ölümlü kaza oranı düşük gelirli ülkelerde olurken, en az ölüm her 100,000 nüfus için 9.3 ölüm ile üst gelir grubu ülkelerinde oluyor. Bölge olarak Afrikadan sonra trafik nedeniyle en yüksek ölüm oranı Ortadoğuda (19.9 ölüm/100,000 kişi)


KKTC’de ise yılda ortalama 46 kişi trafikte can veriyor. 2016’da trafikte 36 kişi hayatını kaybetmiş. Bu ise bu yıl için her 100,000 kişi için yaklaşık 10 ölüm demek. 2012’deki 64 ölümden sonra azalan bir süreçteyiz gibi ama bir canın bile değerini hiçbir şey ile ödeyemeyeceğimizi unutmayalım.

KKTC Trafik kazaları (2016 yaralı sayısı tahminidir)

Dünya sağlık örgütüne göre bizim gibi ülkelerde trafikte yitip giden canlar GSYH’de her sene %5 civarı kayba neden oluyor. Bu ise bize trafiğin maddi yönüne de bakmamız gerektiğini hatırlatıyor. Sigortacılar Birliği verileri diyor ki 2003 yılında toplanan 17 milyon TL’lik sigorta  primi toplanıp 6 milyon TL hasarlar için ödenmiş. 2015 yılında ise 100 milyon TL prim toplanırken 58.7 milyon TL hasar tazminatı ödenmiş. Kısaca 12 sene içinde ödenen tazminatlar 10 kat artmış. Araç sayısının bu kadar çok artmış olamayacağını düşünürsek ortada ciddi bir maliyet artışı da olduğunu görürüz. Bunun nedeni belki de çok miktarda aracın trafikte olması entropi ve kaza olasılığını artırmasıdır. 2016 yılında 125 milyon dolarlık araba ithal edilmiş ki bu 2015’e göre %20 artış demek (araştırılması gerek). Bu kadar çok paranın her sene yollara çıkması maddi riski daha da çoğaltıyordur.

Bunlar olayın maddi ve manevi yönleri. Peki ne yapılabilir? AB 2010-2020 yılları arası Trafik vizyonu projesi bize bir şeyler gösterebilir, ne de olsa en az ölümlü kaza oranı onlarda. Buna göre önerilenler: Araçların motorsikletler dahil yollara uygunluk için periyodik muayenesi, 3.5 ton altı bütün araçlarda herkes için emniyet kemeri zorunluluğu, 3.5 ton üstüne ise hız sınırlandırıcıların takılması, araçlarda yayalara çarpma durumunda en az zararı verecek teknoloji uygulamaları teşvik ve fren yardımcı sistemleri, ağır araçlarda kör nokta aynalarının zorunluluğu, tehlikeli madde taşıyan araçların güvenlik uzmanları tarafından yolda kontrolü (iş sahipleri tarafından sağlanacak), yol altyapısının direktiflere uygun yapılması, denetlenmesi ve çok kazalı noktalarda sorun tespit ve önlemleri, rastgele alkollü araç sürüş kontrolleri, limitler ve ehliyet uygulamaları vb konular önerilmiş. Bunların dışında bana göre en önemli yenilik ise akıllı ulaşım sistemlerinin teşviki konusunun eklenmesi.

Buna göre trafik yoğunluğunun sensörler ile tespiti sayesinde trafik akış hızının otomatik ayarlanması, istemeden şerit değiştirme durumunda uyarı yapan teçhizatlar, kaza öncesi erken uyarı sistemleri, kaza anında otomatik acil servis arama sistemleri, yol üstündeki tıkanıklık ve kazaların sensörler ile tespiti gibi. Teknoloji bize en son gelecek şey gibi ama bence en büyük potansiyel orada.

Trafik sıkışıklığı tespit teknolojisi

Özel not: Trafikte sıkışıklığı önlemenin en kolay yollarından bir trafik dalgaları denen dalgaları sizin davranışınızda yapacağınız ufak bir değişikle mümkün.

Aracınızı trafikte önünüzde bulunan aracın tam arkasında gitmek yerine geniş bir ara bırakmanız ve trafiğin ortalama akış hızı ile sürmeniz halinde (daha hızlı ve yavaş değil) trafikte sıkışıklıklar ciddi oranda azalması yanında dur kalk miktarlarında yaşanan azalma sayesinde eksoz gazlarında da ciddi azalış mümkün.

Tek yapmanız gereken arabaların arkasına dayanmamak ve boşuna acele edip trafiğin gereksiz tıkanıklar yaşamasına neden olmazsınız. Tamamen bilimsel:  Bir kişi bile bunu yapsa trafiğin akışı düzeliyor