O homem dos relacionamentos: Doğru arkadaşlıkların adamı

Geçtiğimiz Nisan ayında Brezilya’da yargıç Edson Fachin, çok büyük bir yolsuzluk ve rüşvet skandalı için soruşturulacak isim listesi açıklamıştı. Listede şu anki başkan Temer’in kabinesinden 8 bakan dışında kongre üyeleri, muhalefet lideri, eski belediye başkanı ve bir sürü siyasi bulunuyor. Devlet fonlarını kamu kurum bütçeleri arasında taşıma suçundan bir önceki başkan sol kanat Rousseff’in görevden alınması üzerine yerine gelen merkez sağcı Temer’in başı fena halde dertte.

Lula (C)REUTERS/Leonardo Benassatto/File Photo

Rousseff’ten önceki başkan Lula da geçenlerde mühendislik firması OAS tarafından rüşvet olarak kendisine deniz kenarı tripleks villa verildiği suçuyla 9.5 yıl hapis cezasına çarptırılmıştı.
Araba yıkama operasyonu adı verilen bu rüşvet soruşturması 2014’te başlamış, şu anki yargıcı ise esas yargıç olan Zavascki’nin uçağının denize düşmesi sonucu Ocak ayında ölmesi üzerine göreve gelmiş. Şu ana kadar anlattıklarım Brezilya dizisi gibi ama gerçek. Rüşvet ve yolsuzluk o kadar alışılmış bir şey ki soruşturma olmasa da herkesin kabullendiği bir kültürel olgu olmuş Brezilya’da.

 

Odebrecht Rüşvet miktarı ve ihale tutarları

Soruşturmaya göre Latin Amerika’nın en büyük inşaat firması olan Brezilyalı Odebrecht, genelde Brezilya’nın dev kamu petrol firması Petrobras’dan iş ve ihale kotarmak için 2001 yılından itibaren toplamda 957 milyon Dolar rüşvet dağıtmış. Yakalanınca cezası da ona göre olmuş: Beklenti en az 2.6 milyar Dolar ceza ödemesi. Peki sistem nasıl çalışıyormuş? Çok karışık para transferleri içerse de en basitinden olay şöyle çalışıyor: Bir grup Petrobras yöneticisi inşaat ihalelerinde sadece onlarla olmak üzere kartelleşmiş bir grup inşaat firması ile çalışmak için anlaşır. Bu firmalar ihalelerde kaç para teklif vereceklerini, ihaleyi kimin alacağını ve diğerlerine kaç para pay verileceğini önceden anlaşıyorlar. Petrobras yöneticileri ihalenin çok şişirilmiş bedelini kabul edip ihaleyi veriyorlar. Karşılığında ortalama %3 cebe atıyorlar. İnşaat firmaları da ihale parasını, aracı firma ve kişiler aracılığı ile olayın kilit isim ve firmalarına rüşvet paylarının dağıtımını sağlıyorlar.
Kamu şirketi Petrobras’ın sadece 4 yöneticisinin 22 milyar dolarlık ihalelerden %1 civarında rüşvet aldıkları düşünülüyor. Bu yöneticilerden biri olan Pedro Barusco, ceza indirimi karşılığında İsviçre’deki rüşvet hesabından 100 milyon doları Brezilya hükümetine geri vermeyi bile teklif etmiş.

Sebastiao Camargo

Odebrecht gibi Breziya’nın diğer dev inşaat firması Camargo Correa da rüşvetçi olarak anılıyor. Kurucularından Sebastiao Camargo fakir bir aileden gelmesine rağmen 1939 yılında tanıştığı avukat Adhemar Correa sayesinde şansı döner. Correa gelecekte Sao Paulo’ya vali olacak siyasetçinin kızıyla evlenmesi ikisinin de kısmetini açan gelişme olur. Birçok kamu ihalesini almayı başaran firmaları, hangi iktidar gelirse gelsin her zaman iktidara yakın olmayı başarır. Askeri darbe sonrası kurulan hükümeti de kafaya almayı başaran firmanın ortaklarından Sebastiao, ilişiklerini hep iyi tutmuştu. Darbe sonrası da yeni atanan Sao Paulo valisinin yemin töreninde de boy gösterince kendisine takılan yeni siyasinin “Sen de mi buradasın?” sorusuna “Ben her zaman buradayım, sadece değişen siz baylarsınız” gibi harika bir cevap verdiği söylenir.
Brezilya’da zengin olmanın en eski ve etkin yolu siyasetçi olmak veya kamu ihaleleri olduğu yazılıyor bu aralar birçok yerde. Gerçekten de suçlanan siyasetçiler ve firmalara bakınca, insan hiç temiz yoldan zengin olan yok mu? der bu ülkede. Galiba gerçekten kim olduğunun önemi yok, kimi tanıdığının önemi varmış.
Allah herkese temiz, pak bir ülkede yaşamayı nasip eder inşallah. İyi haftalar…