Vergi cenneti nasıl olunur?

Diyalog gazetesinin Cumartesi günkü “Gökten para yağdı” başlıklı haberi gayet ilgi çekici geldiği için bu hafta bu konuda yazalım dedik. Habere göre Mağusa serbest Liman bölgesinde iki sene önce kurulmuş ama bugüne kadar herhangi bir ihracat/ithalat işi yapmamış olan bir şirketin hesaplarına sebebsiz 1.5 milyon EURO yurtdışından para yatırılmış. Bu paranın 130 bin EURO’sunu nakit olarak yurtdışına çıkarmaya çalışırken şirketin direktörü havaalanında yakalanmış. Önemsiz sıradan bir olay gibi durabilir ama bana bütün dünyada dönen bir oyunu hatırlattığı için bu konuda yazmak istedim.


Önce Mağusa Serbest limanda niçin şirket kurulur, sorusuna kısaca cevap vereyim
  • Hizmetlerini KKTC’ye ihraç etmedikleri sürece, kazançları Gelir Vergisi ile Kurumlar Vergisinden muaftır.
  • Gümrük vergisi ödeme yükümlülüğü bakımından Devlet gümrük hattı dışındadır ve gümrük vergisinden tamamen muaftır.
  • KDV Yasası’na istinaden ithal edilen tüm mallar KDV’den muaftır.
  • Kar transferi serbesttir ve KKTC’de vergisi yoktur.

Kısaca KKTC’ye mal ve hizmet sokmadıktan sonra bu şirket dünya yüzünde hiçbir ülkeye bağlı değildir ve vergi vermez. Bu tip bir şirket kurma tabiki bizim icadımız değildir. Çok karışık yöntemler kullanan uluslararası şirketler eğer işlerini yaptıkları coğrafyada vergilerden kaçmayı beceremeselerdi senelik 500-650 milyar dolar vergi vermeleri gerekecekti. Bu paranın yaklaşık 200 milyarı gelişmekte olan ülkelerin kasasına gidecekti ve her sene yaklaşık 142 milyar dolar dış yardıma ihtiyaç duyan bu ülkeler artık gerek duymayabileceklerdi.

Nasıl çalıştığına dair en basit örneği şöyle verelim

Uluslararası şirket özellikle AR-GE işinde olan veya tescilli markası olanlar haklarını/icatlarını vergi cenneti ülkelerde kurdukları uyduruk şirkete devrederler. Yine bu tip kurdukları başka uyduruk bir şirketten de kredi alarak (kağıt üstünde) üretime geçerler, bütün karlarını neredeyse bu iki şirkete borç ve tescil hakkı payı olarak geri yollarlar. Böylece kendi ülkelerinde gelirleri kalmadığı için kendi ülkesindeki vergiden yırtar.

Vergi kaçırma yöntemleri: Google reklam gelirleri

Bütün bu ayarlamaları elbette bu tip işlerde uzmanlaşmış muhasebecileri ve avukatları yapar ve bu kişilerin maaşları/ücretleri de bu gizlilik ve gayri yasallık yüzünden özellikle ABD ve İngiltere’de yüksektir. Hangi şirketler yapar derseniz örneğin Apple, Google, Microsoft, Amazon, Facebook…Elbette dünyanın her ülkesinde vergi ödememek için bu yolları tercih eden ve bunlara komisyon/ücret karşılığı aracılık edenler vardır.

Şirket çalışanları için bile vergi ödememenin yolları bulunmuş

Örneğin şirket çalışanı önce işinden istifa eder sonra bu çalışanı vergi cenneti olan Dubai’deki şirket işe alıp tekrar aynı şirkete “hizmet satışı” adı ile kiralar. Dubaili şirket bu çalışana çok az maaş verir ama yüklü miktarda kredi de her ay maaşın yanında verilir ki vergi dairesi asıl maaş nedir konusunun içinden çıkamasın.

Vergi cenneti olarak bilinen en üst 20 ülkenin 13’ü ya İngiltere toprağı veya eski ingiliz kolonisi olması bu işin şans eseri olmadığını gösteriyordur. En basit açıklaması İngiliz yasalarının böyle fırsatlara olanak verir şekilde hazırlanmış olmasındandır. Kısaca büyük şirketlerin ülkeden faydanlanması ve vergi vermemesinin bedelini bu tip olanaklardan yoksun olan sıradan vatandaşın ödemesidir.

TOP 20 Vergi cennetleri: Açık mavi renkler İngiliz toprağı veya eski sömürgesi olan ülkelerdir

Örneğin Amazon şirketi İngiltere’de 2017 yılı kurum vergisi olarak sadece 1.7 milyon sterlin vermiş. O seneki cirosunun 2 milyar sterlin olduğunu gördüğünüzde bu rakamın komik olduğunu hemen anlarsınız.
Bizim gibi eski bir İngiliz kolonisi ülke bile tanınmamış olmasına rağmen kendini tek tanıyan Türkiye’nin bu konuda fırsat arayan şirketlerine olanak yaratması şans değil.