Maden işçileri ve Thatcher -2

İngiliz maden işçilerinin hikayesini bu hafta da anlatmaya devam ediyoruz. 8 Kasım 1973 günü Maden işçileri sendikası (NUM), başkan Joe Gromley’in hükümetin maaş teklifini işçilere oylamaya sunulsun tasarısını ret ederek geçen seferki gibi maaş artış teklifini yine kabul etmez ve 12 Kasım’da ek mesaiye gitmeme kararı alır. Bu sefer İngiliz hükümeti acelece “Olağanüstü Hal” ilan eder.

15 Kasım 1973 tarihli Le Monde gazetesiOlağanüstü hal” ilanı “kömür ve elektrik şeyhlerine” devletin gösterdiği bir tepki…Hükümet, sendikanın eyleminin zaten kamuoyu tarafından şiddetle onaylanmadığı bir anda aralarındaki ihtilafı dramatize etmeye istekli görünüyor. Hatta bazıları Heath hükümetinin seçtiği sloganının sendikanın şantajına karşı “milli refah” için erken seçime hazırladığından şüpheleniliyor”.

Peki bahsedilen mahafazakar partinin erken seçim için seçtiği sloganı neydi? “İngiltere’yi kim yönetiyor?” sloganı ile muhafazakar parti, devleti sendikalar mı yoksa hükümet mi yönetmeli sorusuna halktan cevap istiyordu.

14 Aralık 1973 günü sendikaların eylemi sonucu bir milyon ev elektriksiz kalır. İnsanlar geceleri mumla evlerinde aydınlanıyordı. Televizyon kanalları gece 10:30’dan sonra yayınlarını kesmek zorunda kalıyordu. Sendika halkın yarısından destek görürken eylemleri büyük bir çoğunlukca kabul edilmez görülüyordu. Buna rağmen 10 Şubat 1974’te genel grev kararı alarak hükümete can alıcı darbeyi yapar. Halbuki hükümet zaten yenilgiyi kabul edip 28 Şubat 1974 için erken seçim kararı almıştı. Sendika genel grev için yine santrallari ve maden ocaklarını işgal için harekete geçmişti ama bu sefer 1972’deki zaferin özgüveni ile piknik havasında eylemdeydiler.

Seçimlerle ilgili olarak İşçi partisi hiç bu konuya doğrudan değinmeden James Callaghan başkanlığında yükselen hayat pahalılığı, artan işsizlik ve işçi partisinin sendikalarla pazarlıktaki marifetlerini ön plana çeker. Nitekim seçimlerden 1 hafta önce sendika (NUM) ve ulusal kömür kurulu (NCB) maaş pazarlığı yapılırken maaşların tanımında teknik bir hata yapıldığını (hata, maaş dışı gelirler ve maaş tanımındaydı) ve işin çözüldüğünü açıklar. Böylece herkes “teknik” bir tanım hatasından aylardır gereksiz yere elektriksiz kalmış ve hayatları mahvolmuştu.

İngiliz maden çalışanlarının sayıları 1880-2010

Seçim ise gerçekleşir ve az bir farkla İşçi partisi önde bitirir. 2 Mart 1974 tarihli Le Monde gazetesinin yorumu ise vurucudur: “Bay Heath, ekonomik krizle yüzleşmek için parlamentoda açık ve büyük bir çoğunluk istediğinden erken seçime giderek yaptığı bahsi kaybetti.İngilizler, hükümetle sendikalar arasında kimin kontrolü altında olduklarını bilmek için aradıkları cevabı bulamadılarsa, her durumda Edward Heath’in olmadığını söylediler”.

NUM’un karizmatik liderlerinden Arthur Scargill

11 Mart 1974 günü maden işçileri grevleri tamamen durdurup işlerinin başlarına dönerler. Bu zaferleri kısa ve keskin olmuştur. Sendikal dünyada birer kahraman hale gelmiştiler. Artık diğer sendikalar eylem yapacaklarında eylemlerinin etkisini artırmak için NUM’un desteğini istiyorlardı. Bunun dışında artık NUM medyada boy boy kendine yer edinmişti. Liderleri Arthur Scargill medyatik bir yüz olmuştu.

Aslında bu başarılarında OPEC’in petrol fiyatlarına yaptığı müdahale ile petrolün fiyatının 4 kat artmasının etkisi büyük olmuştu. Kömür eski şaşalı günlerini 1970’lerin başlarında kaybetmişken yeniden aranan istenen ve güvenli olarak görünen bir enerji kaynağı oluyordu. Bu ise kömür madeni işçilerinin işlerinin ve üretimlerinin önem kazanmasına neden olmuştu.
O dönemin Eğitim bakanı olan efsane İngiliz başbakanı Thatcher o dönem için anılarında şöye bir yorumda bulunur: “Sendikaları hukuk devleti içine, düzgün bir şekilde geri getirme mücadelesi Avam Kamarası’nın salonunda tartışma ile, hatta seçim meydanlarında konuşarak yapamazsınız, korkutmanın hüküm sürdüğü maden ve fabrikaların içinde ve çevresinde sonuçlandırılacak bir mücadeledir…”. Haftaya devam. Herkese güzel günler dilerim.

“I did not join this Party to have a yuppy-land approach, to run capitalism better than the Tories. I joined this party to change this society and create a socialist alternative”

Arthur Scargill İşçi partisi konferansı (1988)