Maden İşçileri ve Thatcher-4

1979 yılında dönemin İngiltere başbakanı Callaghan, yurtdışında düzenlenen “Sanayileşmiş ülkeler” konferansı dönüşü bir gazetecinin ülkedeki kriz hakkındaki sorusuna boşta bulunurak verdiği cevabı ertesi günü skandal haberler ile meşhur İngiliz gazetesi Sun manşetine taşır “Kriz mi? ne krizi?”.

Bu Callaghan’ın iktidardaki süresini bitiren olay olarak tarihe geçer. Halkı ile bağı kopan bir iktidarın artık günleri sayılıydı. Muhafazakar parti başkanı Thatcher anketlerde öne geçmiş ve seçimden zaferle ayrılması artık herkesin beklediği bir şey olmuştu. 1978-1979 kış ayları arası yaşanan sendikal grevler daha sonraları “üzücü kış” diye anılır. Bu dönemde yapılan grevler nedeniyle kaybedilen çalışma günü sayısı bakımından 1926 yılındaki “büyük grev” kadar fazla olur.

28 Mart 1979’da “Sendikacılık dostu” olarak bilinen Callaghan bile bu yükü kaldıramaz ve kendi kurduğu kabinesinin 1924’ten beri ilk defa güven oyu alamayan ilk hükümet olması neticesinde Kraliçe’den hükümeti bozup erken seçim talebinde bulunur. 3 Nisan 1979’da seçimlerin galibi Thatcher başkanlığındaki muhafazakar parti olur. 5 Mayıs 1979 tarihli Le Monde gazetesi yeni başbakan Thatcher’ın kendini sosyalizmin İngiltere topraklarından atılmasına adadığını, ne söylerse inanarak söylediğini, neye inandıysa çekinmeden söyleyen bir lider olduğunu yazar.

Thatcher’ın iktidara gelmesi ile yıllık %15 enflasyon, %1.5’lik büyüme ile geçen 1974-1979 dönemi de böylece kapanır. 1981 yılında başlatılan dev özelleştirme furyası “Kamu sendikalarının monopol gücünden kaynaklanan maaş pazarlıklarındaki avantajının” yıkılmasına büyük katkı sağlar. Thatcher döneminde ayrıca normalde satılamaz statüde olan sosyal konutlar da satışa çıkarılır.

Thatcher dönemi (beyaz bölge) ve Enflasyon

Tabi bunların neticesinde Thatcher’ın ilk yıllarında işsizlik rekor düzeylere çıkar. 1979’da 1.3 milyon işsiz varken 1980’e geldiğimizde 2.1 milyon işsiz sayısına ulaşılır. 1982-83 yıllarında ise neredeyse 3 milyona ulaşan işsiz sayısı ile rekor kırılır. Ama ingiliz petrol şirketleri 1970’lerin petrol krizinden ilk kazanan şirketler olurlar. Gayri safi yurt içi hasıladaki payı 1978’de %1.2 olan sektör, 1982’de payını %3.9’a ulaştırır. Bu arada İngiliz ekonomisinin içine düştüğü resesyon ise enflasyonun kademeli olarak düşmesine neden olur.


Thatcher dönemi (beyaz bölge) ve İşsizlik

Thatcher hükümetinin “1980 Kömür sanayisi yasası”, mali denge prensibini kömür ocakları için şart olarak ortaya koyar. Zarar eden kömür madenlerine artık kredi vermek yasaklanır. Yasada da yer alan zarardaki madenlerin kapatılması konusu gündeme gelince Yorkshire bölgesinde NUM uyarı grevleri ortaya çıkar. Bütün bunlar yapılırken Thatcher maden işçileri sendikası ile direkt mücadele için erken olduğu düşünüyordu. Kaybedeceğin bir zamanda mücadeleye girmek yanlıştı ona göre. Bu yüzden Thatcher hükümeti kömür madenlerini kapatma işini bir süre kızağa çeker. Bu maden işçileri sendikası NUM’un son büyük zaferi olacaktı.

Bu arada NUM başkanlığına hayatını sol harekete adayan Arthur Scargill’in gelmesi sendikanın daha da solcu bir tutum içine gireceğini gösteriyordu. Thatcher hükümeti enerji konusunda en önemli kamu kurumları olan CEGB (elektrik) ve NCB(kömür) başkanlarını gelecek grevlere karşı çözüm üretecek kapasitedeki kişilerden oluşacak şekilde yeniden atar. Elektrikte nükleer enerji ve elektrik santrallerinde kömür stoklama konuları böylece devreye girer. Polis kuvvetlerine fazladan tanınan yasal haklar ve maaşlarında yapılan iyileştirmeler de polisin hükümete olan yakınlığının artmasını sağlar.


Thatcher dönemi (beyaz bölge) ve Kömür üretimi

1982 yılında yaşanan Falkland savaşı zaferi Thatcher’in halk gözünde kahramanlaşmasını sağlar. Thatcher yönetimindeki İngiltere Avrupa’nın hasta adamı statüsünden süper güç statüsüne tekrar çıkar. Maden işçileri sendikası dışındaki diğer işçi sendikaları artık hükümetle mücadele yerine beraber çalışmanın daha yararlı olduğu düşüncesindeydi. Bütün bunlar Thatcher’in biraz şans biraz da akıllıca, disiplinli bir şekilde zamana yaydığı ve ani bir şekilde NUM’un tüm silahlarını elinden almaya başladığı 1984 grevi sonrasına kadar gider. Thatcher “Demir leydi” lakabını boşuna almamıştı. 2015 yılında son derin kömür madeni Kellingley’in de kapanması ile kamu kömür madenciliği de son bulur.