Dünya Ekonomisi

Küresel Ekonomi

Küresel büyüme baskısı devam ediyor. Nisan Dünya Ekonomik Görünüm (WEO) raporundan bu yana, ABD ithalatının bir alt sınıfındaki kalemlere uyguladığı tarifeleri yükseltirken, Çin de cevaben ABD mallarına uyguladığı tarifeleri daha da yükseltti. Haziran G20 Zirvesi’nin ardından gerginliğin yeniden tırmanış yapması önlenmişti. Küresel teknoloji tedarik zincirleri, ABD yaptırımları olasılığı ile tehdit altında; Brexit ile ilgili belirsizlik devam ediyor; ve artan jeopolitik gerginlikler enerji fiyatlarını yükseltti.” (IMF, Temmuz 2019)

Küresel imalat sektörünün performansı ikinci çeyrek sonunda zayıflamaya devam etti. Üretim, Ekim 2012’den bu yana ilk kez düştü; yeni siparişlerde neredeyse yedi yıl boyunca görülen en hızlı daralma gerçekleşti. İş iyimserliği serisi rekor düştü.” (Meşhur ABD yatırım bankası JP Morgan’ın Küresel Satın Alma Yöneticileri Endeksi, Temmuz 2019 – Not: JP Morgan’ın düzenli olarak yayınladığı bu endeks, küresel ekonominin geleceği ile ilgili en önemli öncü göstergelerden biri olarak kabul edilmektedir.)

Global bakır kullanıcılarının çalışma koşulları Haziran ayında oransal bir şekilde iyileşti, satışlar ise satış fiyatlarındaki düşüş nedeniyle yedi ay içinde ilk kez arttı. Çıktı artışına rağmen işgücünde azalma görülüyor.” (Bakır Kullanıcıları Satın Alma Yöneticileri Endeksi, Temmuz 2019 – Not: Bu endeks, küresel ekonomik büyüme ile ilgili göstergelerin belki de en başta geleni sayılmaktadır.)
(Bu son gösterge neden hepsinden önce iyileşti acaba diye sorarsanız, cevabı en son paragrafta bulacaksınız.)

Yukarıda alıntıladığım bu (ve başka benzeri) raporlar aslında aylardır dünya ekonomisinde görülen yavaşlama sorununa işaret ediyor. Peki, dünya ekonomisinde söz sahibi olanlar bunları görüp okuduktan sonra ne yapacaklar dersiniz? Kuşkusuz, bizim yüzyılın keşfi olan klasik yöntemle karşılık verecekler: Faizleri düşür ve/veya para bas.

AMB faiz beklentileri

Bu son küresel yavaşlama karşısındaki standart tepkinin bir örneğini Reuters’in 18 Temmuz 2019 tarihli haberinde görmek mümkün: “Avrupa Merkez Bankası’nın (ECB) hedefinin oldukça altında olan ve yakında toparlanacağı öngörülmeyen enflasyon nedeniyle, ECB’nin Eylül ayında mevduat faiz oranını 10 baz puan düşürerek tüm zamanların en düşük seviyesi olan %-0.50 seviyesine indirmesi bekleniyor.”

ABD Merkez Bankası

İkinci örnek, yine Reuters’in 25 Temmuz tarihli haberinden: “ABD’de ekonomik faaliyetlerle ilgili geleceğe dönük bazı göstergeler çok aşağılardayken, işsizlik oranı son 50 yılın en düşük seviyesinde; Wall Street ise rekor yüksekliklerde seyretmekte. Bu durum normalde faiz oranında değişiklik yapmanın ortamı değil … Ancak devam etmekte olan ticaret savaşının yavaşlayan büyüme üzerindeki etkisi yanında zayıf enflasyon baskısının yarattığı durum politika belirleyicilerini gittikçe daha fazla endişelendiriyor.” Sonuç: Fed, Temmuz sonunda %0.25 faiz artırımı yapacak gibi görünüyor.

İngiliz Merkez Bankası ve diğerleri

Bu yazıyı hazırlarken Financial Times’dan bir haber önüme geliyor. İngiltere Merkez Bankası, herkesin aksine, faiz indirimi yapmak yerine Brexit yüzünden şu anda bekleyip görmeyi tercih etmiş, diyor haber. Şimdi, en büyük iki ekonomi dışında faiz indirimi yapan diğer ülkeler hangileri? Sadece Temmuz ayında faiz indirimi yapmış olan merkez bankaları sırasıyla şöyle: Avustralya, Sırbistan, Güney Kore, Endonezya, Ukrayna, Güney Afrika, Paraguay, Türkiye, Rusya ve Azerbaycan. Bu arada, Avustralya, Rusya ve Azerbaycan’ın daha önce Haziran ayında da faiz indirimi yaptığını ayrıca belirteyim.

Özetlemek gerekirse 2008 küresel finans krizinden beridir batan/çıkan ekonomileri kurtarma planı olarak uygulanan faiz düşürme ve parasal genişleme taktiği yine masaya geliyor. (Avrupa Merkez bankası 2008’den beri uyguladığı parasal genişleme programını Aralık 2018’de durdurmuştu. Görüldüğü gibi, bugün tekrar başlatalım diyor.) Belli ki dağıtılan bu kadar paraya ve yaratılan trilyonlarca borca rağmen bu plan işe yaramamış ve her faiz artışı veya parasal genişlemenin durdurulması küresel ekonomiye kalp krizi yaşatıyor. Çözüm ise tek seçeneğe indirgenmiş: kalp masajı ile devam – kısaca faiz düşür ve para bas. Herkese iyi haftalar.