Corona Virüs ve Kuzey Kıbrıs

Malumunuz olduğu üzere şu aralar Dünya Çin’de meydana gelen virüs salgınını konuşuyor. Her kış etrafımızda bolca görülmeye başlayan grip hastaları aslında hastalıkların ne kadar kolay yayıldığını da bize gösteriyor. Özellikle okul çağı öncesindeki çocukların gittiği kreş ve anaokulu öncesi eğitim yerlerinde neredeyse bir çocuğun hastalığı bütün arkadaşları ve ailelerinde de kendini hızlıca gösterir hale geldi. Toplu şekilde yaşamanın getirdiği bir dezavantaj bu. Daha önce bahsettiğim Yuval Harari’nin iddiası da tam buna uygun bir iddia idi. Harari’ye göre ilk insanlar tarımı keşfedene kadar toplu ve kalabalık şekilde yaşamak zorunda değildiler. Ne zaman ki meşakatli bir iş olan tahıl yetiştirme için tarım arazilerinin civarında toplu şekilde yaşamaya başlayınca toplu ölümler ve hastalıklar görülmeye başladı diyor Harari.

Peki Corona virüsü nedir?

Toplu olarak yaşamak elbette hastalıkların konakçı bulmada işini kolaylaştırırken biz insanların hayatını da aslında hem kolaylaştırıp hem de bu tip hastalıklara olan yakalanma riskimizi maksimize ediyor. Gelin biraz da Corona virüsü hakkında konuşalım. Öncelikle Corona virüsü yeni bir virus değil, Corona bir virüs ailesinin genel adı. Bir zamanların meşhur salgını SARS da bu virüs ailesinden. Bu yeni salgına neden olan ise bu virüs ailesinin yeni bir üyesinin marifeti. Bu yeni virüsün resmi adı 2019-nCoV. 2019 yılının sonlarına doğru Çin’in Wuhan eyaletinde bir balıkçı pazarından çıktığı düşünülen bu virüs kaçak olarak satılan bazı deniz ürünlerinden kaynaklandığı düşünülüyor. Hastalık ilk çıktığı zamanlar yapılan modellemeler hastalığın yayılma hızını (yani bir kişinin hastalığı ortalama kaç kişiye bulaştırabildiği) 3.8 bulunmuş. Bu SARS’ın 2 ile 5 arası olduğu tahmin edilen rakamına benziyor. Ama tarihsel olarak en korkunç bulaşıcı hastalık olan kızamık hastalığının 12-18 arası rakamına göre çok daha az olduğu görülüyor.

Peki son durum ne?

En son yapılan tahmin ise İngiliz Imperial Kolej’den gelen 2.6 rakamı. Virüsün bulaşma riskini minimize etmek için Çin devleti Wuhan şehrine giriş çıkışları yasaklamış. Hatta araçlar ile şehir içinde seyahati de yasaklayarak virüsün mahalleler arası hızlıca bir şekilde sanki virüs arabaya binip şehri hızlıca gezmeye çıkmış gibi dolaşmasını engellemeye çalışıyor. Wuhan şehrinin bir yetkilisi ise alınan bunca önleme karşın şehri yaklaşık 5 milyon kişinin çoktan terk ettiğini ve dünyanın her yerine bu insanların yayılmış olabileceğini söyler.

Yaneer Bar-Yam’dan uyarılar

Burada önemli bir uyarıyı Yaneer Bar-Yam adlı bilim adamı yapıyor. Dünyanın eskisine göre çok daha fazla enterkonnekte olmasının hastalıkların yayılma hızını geçmişe göre çok daha fazla yaptığını ve bunun bütün bir topluma “sıfır kurtulma” şansı yarattığını iddia ediyor. Özellikle havayolu ile ulaşımın hastalıkların turbo hızlarda kıtalararası yolculuğunu mümkün kıldığını hatırlatıyor. Bar-Yam’ın çalışmasında Kuzey Kıbrıs’ı ilgilendiren bir kısım da uyarılar bölümünden. Pandemik salgınlar neticesinde meydana gelmesi muhtemel katastrofik olaylar için acil önlem olarak aynı Çin’in yaptığı gibi hastalığın hareket etmesini önlemenin hızla yapılması gerektiğini ve bunun davranışlarda değişime ve para kaybına neden olacağını söylüyor. Para kaybetmenin ve bunu kabul etmenin zorunlu olduğunu söyleyen Bar-Yam karşılığında elde edilecek faydanın çok daha büyük olduğunu hatırlatıyor.

Ülkemizde sırf özel bir şirketten farkı sadece vergi avantajı olan özel üniversitelerimizin kontrolsüzce ülkeye yığdığı yabancı öğrenciler ve onlar sayesinde canlanan inşaat sektörü ve beraberinde getirdiği göçmen kaçak işçiler hepimizi risk altında bırakıyor. Evet para tatlıdır kazanan için ama canımız daha önemli değil mi? Bir diğer önlem de sanırım çocuklarımız hasta olduğunda ebeveynlerine verilecek hastalık izni olacaktır. Çocuğunu bakacak birini bulamadığı için okula yollayan anne babalar aslında hastalıkların hızlıca bütün bir okula ve şehre yayılmasına katkı yapıyorlar bilmeden de olsa. Herkese bol sağlık dolu haftalar

Corona virus database https://gisanddata.maps.arcgis.com/apps/opsdashboard/index.html#/bda7594740fd40299423467b48e9ecf6