Köylüler İsyanı

Büyük İsyan olarak da bilinen Köylüler İsyanı, MS 1381’de İngiltere’de meydana gelen en büyük ayaklanmalardan biri olarak tarihe geçer. Bu ayaklanma İngiltere’nin Güney doğusundan Londra’ya kadar yayılan ve dönemin İngiltere kralı II.Richard’ın hayatını bile tehlikeye sokan bir halk ayaklanması olur. İsyan elbette bir anda alevlenmemişti. İngiltere’nin bir önceki kralı III.Edward dönemine kadar uzanan çok sayıda olay silsilesi halkı bezdirecek ve orta çağın bilinen en büyük halk ayaklanmalarından birine öncü olacaktı.

Yeomen’ler

1348’de yılında yaşanan “Kara Ölüm” diye bilinen veba salgını İngiltere’de dokunduğu yerlerde halkın %30-50’sinin canını alır. Bu bölgelerde nüfüs düştüğü için arsa ve tarla fiyatları yerlere çakılır. Bu bazı köylülerin küçük de olsa tarla ve arsa sahibi olmasının önünü açacaktı. İlk defa efendilerinin yanında hayatlarının yarısını çalışmak ve para biriktirmek zorunda kalmadan yer, mülk sahibi olmalarına fırsat doğmuştu. Bu yeni yer sahibi olan köylüler daha sonraları “Yeomen” olarak bilinecektirler.

Elbette sadece arazi fiyatları azalan nüfustan etkilenmemişti, küçük işletmeler ve zanaatkarlar da ciddi müşteri kaybetmişti ve iflaslar başlamıştı. Bu arada azalan işçi sayısı yüzünden emek ücretleri de pahalılaşır. Derebeyliklerinde ücretsiz çiftlik işçisi olanlar bile artık emek parası talep etmeye başlar. Bu tabiki derebeylerinin Kral III. Edward’dan yardım isteyip kralın günlük her işçinin en fazla kaç para maaş alabileceğini sınırlamasına neden olur. Bu yasağa uymayanlara ağır cezalar uygulanır. Hatta bazı derebeyleri bu bağımsızlığını kazanan artık pahalı olan köylüleri köle olarak tekrar almayı da dener.

Kral ve feodalite halka karşı…

Köylü halk ise büyük arazi sahiplerinin, hukukçuların ve üst düzey kamu görevlililerinin kendilerine komplo kurduğunu ve yükselmelerini engellemeye çalıştıklarının farkındaydı. Fakir halkın artık toprak sahibi olması elbette büyük arsa sahiplerini rahatsız ediyordu. Halkı isyana hazırlayan son olay ise II.Richard’ın göreve geldikten sonra üçüncü kez artış yaptığı kelle vergisi olur. Kelle vergisi kim olduğunuza ne kadar zengin veya fakir olduğunuza bakılmaksızın herkesten 3 groat (yaklaşık 12 gram gümüş değeri) alınmasıydı. İlk defa halktan vergi alınmıyordu. Hatta III.Edward Fransızlarla yaptığı “yüzyıl savaşları”nda köylü halka 27 çeşit vergi koymuştu. Ama görünün o ki bu bardağı taşıran son damla olur.

1380’deki son vergi artışı sonrası Güney-Doğu İngiltere’de toplanan vergilerin neden az olduğunu soruşturmak için bölgeye giden vergi memurları ve şerif köylüler tarafından kaçırılıp öldürülür. Isyancılar Maidstone, Rochester ve Canterbury’de devlet kayıtlarının olduğu yerleri yakarlar. İsyanın liderleri orta hallice çiftçiler, köy rahipleri ve memurlarıydı. Kralın isyanı bastırmak için yolladığı az miktardaki asker de bu köylü isyancılar tarafından kolaylıkta alt edilir.

Wat Tyler ve John Ball

Özellikle iki lider öne çıktı. Maidstone’dan Wat Tyler, (eski bir asker olduğu düşünülüyor) ve toplumda daha fazla eşitlik arayan radikal papaz John Ball. Bu isyanın gerekçesi herkesçe ideolojik olarak doğru görülüyordu ve isyana katılan sayısı gittikçe büyür. Artık bir görev vardı: Kral Richard’a ulaşmak ve isteklerinin yerine getirilmesini talep etmek. 11 Haziran’da Londra’ya ulaşan isyancılar orada da yaşanmakta olan zengin-fakir,usta-işçi,yerli-yabancı tüccar ve kiliseler arası rekabetten kendilerine yeni isyancılar katarlar. Sayıları artık 60,000’e ulaşmıştı. Kralın ordusu ise İskoçya’da kısılmıştı. Kral henüz 14 yaşında olmasına rağmen cesurca eylemcilerin arasına girip taleplerini dinler ve bu talepleri yerine getireceğine söz verir.

Köylüler ve Kral sonunda karşılaşır…Haziran 1381

İsyancıların amacı kralı öldürmek değildi sadece taleplerinin yerine getirilmesini istiyorlardı. Biraz daha ortalığı yıkmalarına insanları öldürmelerine kral göz yumar. Londra Belediye başkanı isyanın liderlerinden Wat Tyler’i fırsat ele geçirirkenden öldürür. Kral isyancıları çok büyük vaadler vererek sakinleştirir ama ilk fırsatta isyanı çok sert şekilde bastırır. 150 kadar isyancı asılır, Tyler’in kafası kesilerek Londra Kulesinde halka sergilenir. İsyana katılanlar kaybeder ama kelle vergisinin kaldırılmasını sağlamış olurlar. İsyan işe yaramıştı, bütün halk ise bundan faydalanmıştı ama isyankarlar bunu hayatları ile ödemişlerdi. İyi haftalar…